گچ کاری | کامل‌ترین آموزش گچ کاری در 7 مرحله به همراه نکات آن

گچ کاری یکی از مراحل کلیدی و جدایی‌ناپذیر نازک‌کاری ساختمان است که سطح دیوار و سقف را برای اجرای رنگ، کاغذ دیواری یا هر پوشش نهایی دیگری آماده می‌کند. اگر می‌خواهید با آموزش گچ کاری، مراحل اجرای صحیح، ابزار موردنیاز، ترفندهای گچ کاری و نکات مهم برای داشتن یک سطح بدون ترک و کاملاً صاف آشنا شوید، تا پایان این راهنما همراه ما باشید.

اگر می‌خواهید بدانید گچ کاری دیوار دقیقا از چه مراحلی تشکیل شده، چه ابزاری لازم دارید و چطور می‌توانید یک گچ کاری ساده دیوار را خودتان و بدون نیاز به استادکار انجام دهید، تا پایان این مقاله همراه ما بمانید تا قدم به قدم همه‌چیز را یاد بگیرید. عمل گچ کاری سقف و دیوارها کار ساده‌ای نیست، اما ما در این مقاله تلاش کرده‌ایم تمام نکات مربوط به آن را به شما آموزش دهیم.

آموزش گچ کاری ساختمان

انجام گچ کاری ساختمان نیاز به مهارت و تجربه دارد و اگر اولین بار است که می‌خواهید این کار را انجام دهید، نباید انتظار داشته باشید نتیجه کار کاملاً مشابه یک استادکار حرفه‌ای باشد.

با این حال، اگر اصول گچ کاری را بدانید و از مصالح باکیفیت استفاده کنید، می‌توانید نتیجه‌ای بسیار نزدیک به کار حرفه‌ای‌ها بگیرید. در ادامه ما سعی می‌کنیم تمام نکات گچکاری را برای شما در این مقاله بررسی کنیم تا بتوانید به بهترین شکل آن را انجام دهید.

انواع گچ کاری از نظر روش اجرا

پیش از شروع کار، بهتر است بدانید گچ کاری به دو روش کلی انجام می‌شود: گچ کاری سنتی (دستی) و گچ کاری ماشینی (گچ‌پاشی). در روش سنتی، گچ کار با ماله و به‌صورت دستی گچ را روی سطح می‌کشد؛ همان روشی که در این مقاله آموزش می‌دهیم و برای گچ کاری ساده دیوار در مقیاس خانگی مناسب‌تر است. در روش ماشینی یا گچ‌پاشی، از دستگاه مخصوص برای پاشیدن گچ روی سطوح وسیع استفاده می‌شود که سرعت اجرا را بالا می‌برد، اما به تجهیزات و تخصص بیشتری نیاز دارد و معمولا در پروژه‌های بزرگ‌تر به‌کار می‌رود.

همچنین گچ‌های ساختمانی از نظر جنس و کاربرد انواع مختلفی دارند که انتخاب درست هرکدام، مستقیما روی کیفیت گچ کاری تاثیر می‌گذارد:

• گچ سفیدکاری: مناسب برای لایه نهایی و رویه‌ی کار، با گیرش معمولی و سطحی صاف و یکدست.
• گچ زیرکار (خاک): ترکیبی از خاک رس و گچ که برای لایه اول و صاف کردن ناهمواری‌های سطح استفاده می‌شود و مقرون‌به‌صرفه‌تر است.
• گچ سیوا (پلیمری): مقاومت بالاتری در برابر رطوبت دارد و برای فضاهایی مثل سرویس بهداشتی یا آشپزخانه گزینه بهتری است.
• گچ ساتن: برای پرداخت نهایی و رسیدن به سطحی فوق‌العاده صاف و بدون منفذ به‌کار می‌رود و معمولا هزینه بیشتری هم دارد.

شما می‌توانید هر یک از این گچ‌ها، از جمله گچ زیرکار و گچ سفیدکاری مورد نیاز پروژه خود را با قیمت به‌روز از سیوان لند تهیه کنید.

انجام گچ کاری ساختمان نیاز به مهارت و تجربه دارد و اگر اولین بار است که می‌خواهید این کار را انجام دهید، نباید انتظار داشته باشید نتیجه کار کاملاً مشابه یک استادکار حرفه‌ای باشد.
با این حال، اگر اصول گچ کاری را بدانید و از مصالح باکیفیت استفاده کنید، می‌توانید نتیجه‌ای بسیار نزدیک به کار حرفه‌ای‌ها بگیرید. در ادامه ما سعی می‌کنیم تمام نکات گچکاری را برای شما در این مقاله بررسی کنیم تا بتوانید به بهترین شکل آن را انجام دهید.

قدم 1: تهیه ابزار گچ کاری

پیش از شروع به انجام گچ کاری، باید ابزار و وسایل مورد نیاز برای انجام این کار را آماده کنید. ابزار گچ کاری ساده شامل ماله، ماله گوشه، ماله سطلی، شناور گچ، تخته، سطل، میله مخلوط‌کن، کاغذ سمباده و مسلما گچ و آب.

قدم 2: آماده کردن سطح

حالا که ابزار و وسایل مورد نیاز کار را مهیا کرده‌اید، باید سطح دیوار یا سقفی که می‌خواهید روی آن گچ کاری کنید را آماده کنید.
برای این که گچ به خوبی روی سطح بچسبد، باید با یک فرچه یا برس خشک روی آن بکشید تا تمام گرد و خاک و لک و آلودگی‌های آن پاک شود. هم‌چنین اگر سوراخ و شکافی روی سطح وجود دارد، باید آن‌ها را نیز پر کنید.
نکته حرفه‌ای در این مرحله این است که اگر سطح زیرکار قدرت جذب آب بالایی دارد، بهتر است قبل از شروع گچ کاری آن را کمی مرطوب کنید. این کار از جذب سریع آب ملات جلوگیری کرده و باعث می‌شود گچ زمان کافی برای گیرش مناسب داشته باشد
در مقابل، اگر سطح دارای رنگ روغنی، گرد سیمان یا چربی باشد، باید ابتدا این لایه‌ها کاملاً حذف شوند؛ زیرا در غیر این صورت احتمال جدا شدن گچ از دیوار بسیار زیاد خواهد بود.

قدم 3: آماده کردن ملات گچ کاری

برای آماده کردن ملات باید گچ را به آب اضافه کنید؛ نه برعکس. پس اول سطل خود را تا نصفه با آب سرد و تمیز پر کنید، سپس گچ را کم‌کم به آن اضافه کنید. به این نحو کنترل بیشتری روی شل یا سفت بودن ملات خواهید داشت.
اجازه دهید گچ چند دقیقه‌ای را در آب خیس بخورد. سپس مخلوط آب و گچ را به آرامی با میله‌ای هم بزنید تا گچ به خوبی در آب حل شود و مخلوطی یکدست به دست بیاید.
نکته 1: نسبت استاندارد آب به گچ معمولا حدود 70 به 100 است، اما این مقدار بسته به نوع گچ ممکن است متفاوت باشد.
نکته 2: دقت کنید که در ملات به دست آمده نباید گلوله‌های گچ یا حباب هوا باشد.
نکته3: مخلوط آب و گچ را همان وقتی که می‌خواهید استفاده کنید، آماده کنید. چون این ملات به سرعت خشک و به اصطلاح مرده می‌شود.
نکته 4: از ساخت حجم زیاد ملات خودداری کنید؛ زیرا گچ پس از گیرش اولیه دیگر قابل استفاده نیست و اضافه کردن آب مجدد، مقاومت آن را به شدت کاهش می‌دهد.
نکته 5: اگر قصد دارید سطح وسیعی را گچ کاری کنید، روی مخلوط گچ خود را با پلاستیک بپوشانید تا خشک نشود.
نکته 6: اگر از گچ‌های پلیمری یا آماده استفاده می‌کنید، حتماً نسبت آب اعلام‌شده توسط تولیدکننده را رعایت کنید؛ زیرا این محصولات فرمولاسیون متفاوتی نسبت به گچ ساختمانی معمولی دارند.

قدم 4: گچ کاری لایه اول

اگر سطح دیوار ناهمواری زیادی داشته باشد، بهتر است ابتدا از گچ و خاک برای زیرسازی استفاده کنید. گچ و خاک نسبت به گچ سفید قیمت مناسب‌تری دارد و به دلیل مقاومت بیشتر، گزینه مناسبی برای اجرای لایه آستر محسوب می‌شود. همچنین این لایه باعث می‌شود سطح دیوار تراز شده و مصرف گچ سفید کاهش پیدا کند.
طبق تجربه، اگر اختلاف سطح دیوار بیشتر از ۱۰ تا ۱۵ میلی‌متر باشد، بهتر است زیرسازی را در دو مرحله انجام دهید تا از ترک خوردن یا جدا شدن گچ جلوگیری شود. اجرای یک لایه ضخیم، هرچند سریع‌تر به نظر می‌رسد، اما معمولاً کیفیت نهایی را کاهش می‌دهد.
وقتی مخلوط گچ و آب را آماده کردید، اجازه دهید کمی خود را بگیرد و سپس شروع به گچ کاری کنید. گچکاری را باید با مقدار کم شروع کنید. مقداری از گچ را روی ماله‌ی خود بگذارید و ماله را با زاویه مناسب از پایین به بالا روی دیوار بکشید و کار را از گوشه دیوار شروع کنید.
در حرکات طولانی، از فشار محکم استفاده کنید و هرچه بالاتر می‌روید زاویه‌ی ماله با دیوار را کمتر کنید تا در آخر لبه‌ی بالایی ماله 10 تا 15 میلی‌متر با دیوار فاصله داشته باشد. بهتر است لایه اول گچی که روی دیوار می‌کشید حدود 2 میلی‌متر ضخامت داشته باشد.
اگر احساس می‌کنید گچ شما شل است و از دیوار کنده می‌شود، اجازه دهید گچ کمی بیشتر خودش را بگیرد و بعد گچ کاری را ادامه دهید.
در گچ کاری حرفه‌ای، معمولا اجرای کار در چند مرحله (آستر و رویه) انجام می‌شود تا سطح کاملا یکنواخت و بدون موج باشد.
نکته: هرگز سعی نکنید با فشار زیاد ماله، ناهمواری‌های عمیق را در همان مرحله اول برطرف کنید. این کار باعث جدا شدن ملات از سطح می‌شود.

قدم 5: خراش دادن

انجام این مرحله اختیاری است، اما بسیاری از گچ کاران حرفه‌ای برای افزایش چسبندگی لایه دوم آن را انجام می‌دهند.
برای این کار از شناور دندانه‌دار یا ابزار مخصوص استفاده می‌شود. اگر این ابزار را در اختیار ندارید، می‌توانید با یک وسیله دندانه‌دار شیارهای کم‌عمقی روی سطح ایجاد کنید.
اگر فاصله زمانی بین اجرای لایه اول و دوم بیشتر از چند ساعت باشد، انجام این مرحله اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا سطح گچ تا حدی خشک شده و برای ایجاد چسبندگی مناسب به زبری نیاز دارد.
همان طور که گفتیم، انجام دادن این مرحله اختیاری است و آن را باید تا قبل از خشک شدن لایه اولی گچ انجام دهید. اما اگر فاصله زمانی بین اجرای لایه اول و دوم بیشتر از چند ساعت باشد، انجام این مرحله اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا سطح گچ تا حدی خشک شده و برای ایجاد چسبندگی مناسب به زبری نیاز دارد.

قدم 6: اعمال لایه دوم گچ

بلافاصله بعد از اتمام مرحله پیشین، باید لایه دوم گچ را روی سطح بکشید. روش انجام این کار درست مانند همان مرحله قبل است، اما این بار از گچ کمتری استفاده می‌کنید و لایه نازک‌تری از گچ را روی سطح می‌کشید و فشار بیشتری هم اعمال می‌کنید. چون لایه دوم باید قوام کمتری نسبت به مرحله اول داشته باشد، کمی آب به مخلوط اضافه کنید تا رقیق‌تر شود.
برای این لایه از گچکاری که لایه نهایی و نمای کار به شمار می‌رود، از گچ سفید باکیفیت استفاده کنید. و ضخامت استاندارد لایه رویه معمولاً بین ۲ تا ۳ میلی‌متر است. اجرای لایه ضخیم‌تر، احتمال ترک خوردگی و پوسته شدن گچ را افزایش می‌دهد
ماله را با فشار محکم‌تری روی سطح بکشید تا سوراخ‌های کمتری در گچ کاری ایجاد شود. البته لازم نیست که در این مرحله زیاد نگران سوراخ‌های ایجاد شده روی سطح باشید، چون در مرحله بعد می‌توانید آن‌ها را از بین ببرید. تمرکز شما بیشتر باید روی سرعت عمل باشد تا بتوانید پیش از این که لایه اول به طور کامل خشک شود، لایه دوم گچ را روی آن بکشید.

قدم 7: پرداخت و رفع ایرادات

پس از پایان گچ کاری، حدود ۲۰ دقیقه صبر کنید تا ملات کمی خودش را بگیرد. سپس با ماله روی دیوار بکشید تا برآمدگی‌ها و ناهمواری‌های روی سطح صاف شوند. اگر گچ شما کاملا خشک و سفت شده و نمی‌توانید به راحتی آن را صاف کنید، زاویه ماله با سطح را افزایش بدهید. البته حواستان باشد که با لبه‌ی ماله دیوار را خراش ندهید.
در صورت نیاز، می‌توانید بعد از خشک شدن کامل گچ کاری، از سمباده نرم برای پرداخت نهایی استفاده کنید
در پروژه‌های حرفه‌ای، معمولاً پس از سمباده‌کاری، سطح با نور مایل بررسی می‌شود تا کوچک‌ترین موج یا فرورفتگی قبل از اجرای رنگ یا کاغذ دیواری اصلاح شود.

تولید:

• گچ زیرکار
• گچ سفیدکاری

ابزارها:

• ماله
• دمبر
• استامبولی
• وردنگی
• قلم بوم‌گیر
• بومخوار
• کاردک
• نقالی
• پرگار و گونیا
• الک
• کشوزنی
• گلویی
• حاشیه پخ
• کاو مسطح
• پلی یورتان
• ربع گرد
• قاب
• تاج

ترفندهای گچ کاری

• برای مخلوط کردن آب و گچ بایستی گچ به آب اضافه شوند، نه آب به گچ.
• برای این‌که مطمئن شوید که گچ قوام آمده و آماده است، تکه چوبی را داخل ملات فرو کنید، اگر گچ در سر جای خود ماند و نیفتاد، ملات گچ شما آماده استفاده است.
• اگر گچ قسمتی از دیوار زیاد شده، می‌توانید به آن کمی آب اسپری کنید تا نرم شود و بتوانید راحت‌تر آن را صاف کنید.
• خشک شدن گچ‌ها چیزی بین 2 تا 5 روز طول می‌کشد؛ سعی کنید در این مدت به سطح گچ‌ها اصلا دست نزنید.
• در گچکاری سقف، اگر سقف کاذب با آهن‌کش، میلگرد و رابیتس است، برگه‌های رابیتس باید 2 لایه بسته شوند تا گچ دچار مشکل نشود.
• اگر لایه‌های گچ ما ضخیم باشند، سطح رویه‌ی گچ خشک می‌شود اما لایه‌های درونی مرطوب می‌ماند و همین امر باعث ترک خوردن گچ می‌شود.
• اگر نسبت آب به گچ زیاد باشد، بعد از این که گچ خشک شد ترک برمی‌دارد.
• در فصول سرد سال که دمای هوا زیر صفر درجه است، باید حواسمان باشد که ملات گچ یخ نزند.
• دمای مناسب برای گچ کاری بین 5 تا 35 درجه سانتی‌گراد است.
• همیشه از گچ‌های تازه و با کیفیت برای گچکاری استفاده کنید. یکی از معروف‌ترین انواع گچ، گچ سمنان است که می‌توانید قیمت گچ سمنان را در سیوان لند مشاهده کنید.

اشتباهات رایج در گچ کاری

در گچ کاری ساختمان، برخی اشتباهات رایج می‌تواند باعث کاهش کیفیت کار و حتی خراب شدن کامل سطح شود. مهم‌ترین این اشتباهات عبارتند از:

• استفاده از گچ کهنه یا بی‌کیفیت که باعث کاهش چسبندگی در گچ کاری می‌شود.
• رعایت نکردن نسبت صحیح آب و گچ در ملات گچ کاری.
• اجرای گچ کاری با ضخامت زیاد که باعث ترک خوردن سطح می‌شود.
• انجام گچ کاری در دمای بسیار سرد یا بسیار گرم.
• عجله در اجرای لایه دوم گچ کاری قبل از آماده شدن لایه اول
• تمیز نکردن سطح قبل از شروع گچ کاری

با رعایت این نکات ساده، می‌توانید کیفیت گچ کاری خود را تا حد زیادی افزایش دهید.

آموزش گچ کاری ساده دیوار

اگر قصد دارید برای اولین بار گچ کاری ساده دیوار را انجام دهید، بهتر است ابتدا روی یک سطح کوچک تمرین کنید.

مراحل کار به ترتیب عبارت‌اند از:

1. تمیز کردن کامل سطح
2. مرطوب کردن دیوار در صورت نیاز
3. آماده کردن ملات
4. اجرای لایه آستر
5. صاف کردن سطح با شمشه
6. اجرای گچ سفید
7. پرداخت نهایی با ماله

چک لیست قبل از شروع گچ کاری

قبل از شروع گچ کاری، بهتر است این موارد را بررسی کنید تا کار شما بدون مشکل پیش برود:

• سطح دیوار یا سقف کاملا تمیز و بدون گرد و غبار باشد
• تمام ابزار گچ کاری آماده و در دسترس باشد
• از گچ تازه و باکیفیت استفاده شود
• دمای محیط برای گچ کاری مناسب باشد
• ملات گچ کاری به‌درستی آماده شده باشد

ترمیم گچ کاری قدیمی دیوار

اگر قسمت‌هایی از دیوار آسیب دیده باشد، می‌توان با گچکاری به راحتی آن را ترمیم. در مرحله اول باید سطحی که قصد داریم آن را گچ کاری کنیم، به خوبی تمیز کنیم. بعد از تمیز کردن سطح، بهتر است آن را مرطوب کنیم. مرطوب بودن باعث می‌شود که گچ جدید راحت‌تر به گچ قدیمی بچسبد.

در صورتی که ترک‌ها عمیق باشند، بهتر است ابتدا از توری یا مش استفاده کنید تا از ترک خوردن مجدد گچ کاری جلوگیری شود. علاوه بر مرطوب کردن سطح، بهتر است آن را خراش نیز بندازیم. خراش انداختن سطح قدیمی باعث می‌شود که گچ بهتر با آن درگیر شود.

جمع بندی

گچ کاری یکی از مراحل سفید کاری و نازک کاری ساختمان است. در این مقاله، آموزشی جامع در مورد گچکاری ارائه کردیم و نکات مربوط به این کار را نیز بررسی کردیم. اگر قصد اجرای یک گچ کاری باکیفیت و ماندگار دارید، انتخاب مصالح مناسب و رعایت اصول اجرا اهمیت بسیار زیادی دارد. همچنین می‌توانید برای تهیه بهترین متریال، از خدمات و محصولات سیوان لند استفاده کنید.

سوالات متداول