بررسی ترند اسکلت‌بندی ساختمان سال 1403 در ایران

در اقتصاد و مهندسی، آمارها صرفاً ردیفی از اعداد نیستند؛ آن‌ها «صدای آینده» بازارند. انتشار آمار تعداد واحدهای مسکونی در پروانه‌های احداث بنا برحسب نوع اسکلت در سال 1403، چیزی فراتر از یک گزارش اداری است. این داده‌ها در واقع آینه‌ای تمام‌نما از شرایط اقتصادی، دسترسی به منابع، وضعیت بازار منطقه‌ای و حتی انتظارات سرمایه‌گذاران است.

در این گزارش اختصاصی از اخبار ساختمان سیوان لند، براساس آمار و ارقام جمع‌آوری‌شده از وبسایت مرکز آمار ایران، به تحلیل عمیق این داده‌ها می‌پردازیم و بررسی می‌کنیم که چگونه جغرافیای ایران و نوسانات بازار مصالح، شاکله ساختمان‌های فردا را تغییر داده است.

تصویر کلان: نبرد بتن و فولاد در ترازوی 1403

بررسی کلی پروانه‌های صادرشده در سال 1403 نشان می‌دهد که رقابت میان دو سیستم اصلی سازه‌ای (اسکلت بتنی و اسکلت فلزی) بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر «پایداری زنجیره تأمین» و «مدیریت هزینه تمام‌شده» قرار گرفته است.

سلطه سازه‌های بتنی در پروژه‌های مسکونی

داده‌ها نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از واحدهای مسکونی با اسکلت بتنی طراحی شده‌اند. این غلبه را می‌توان نتیجه چند عامل دانست:

• در دسترس بودن گسترده سیمان و بتن آماده در اغلب استان‌ها
• امکان مدیریت مرحله‌ای هزینه‌ها و تزریق نقدینگی متناسب با پیشرفت پروژه
• تناسب بالا با پروژه‌های میان‌مرتبه و انبوه‌سازی مسکونی
• ثبات نسبی‌تر بازار سیمان نسبت به فولاد در دوره‌های نوسانی

جایگاه استراتژیک سازه‌های فلزی

در مقابل، اسکلت فلزی همچنان در پروژه‌های خاص، بلندمرتبه و سرمایه‌گذاری‌های با اولویت زمان اجرا جایگاه خود را حفظ کرده است. سرعت نصب، دقت ساخت صنعتی و امکان اجرای دهانه‌های بزرگ از مزیت‌های این سیستم است.

با این حال، نوسانات شدید قیمت آهن‌آلات در سال‌های اخیر باعث شده سهم آن در پروژه‌های خرد و میان‌مقیاس، تحت فشار قرار گیرد. به بیان ساده‌تر، در سال ۱۴۰۳ «اقتصاد پروژه» بیش از هر عامل دیگری نوع اسکلت را تعیین کرده است.

تحلیل استانی: قطب‌های سازه بتنی و فلزی کجا هستند؟

جغرافیای ساخت‌وساز در ایران یکنواخت نیست. آمار ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که هر استان بر اساس پتانسیل‌های محلی خود، الگوی متفاوتی را دنبال می‌کند.

تهران و اصفهان؛ دژهای نفوذناپذیر بتن

برخلاف تصورات قدیمی که تهران را مهد سازه‌های فلزی می‌دانست، آمار ۱۴۰۳ نشان‌دهنده‌ی یک چرخش استراتژیک کامل است:

• تهران: از مجموع بیش از ۱۰۳ هزار واحد مسکونی پروانه‌دار، حدود ۹۹ هزار واحد (نزدیک به ۹۶٪) با اسکلت بتنی طراحی شده‌اند. این یعنی سازندگان تهرانی با وجود ارزش بالای ملک، صرفه اقتصادی و پایداری زنجیره تامین بتن را در اولویت مطلق قرار داده‌اند.
• اصفهان: این استان یکی از خالص‌ترین آمارهای بتنی را دارد. از میان ۴۲,۳۵۰ واحد، تنها ۱۲۸ واحد به صورت فلزی اجرا می‌شوند. اصفهان با این آمار، به قطب اصلی مصرف میلگرد و بتن آماده در مرکز کشور تبدیل شده است.

خراسان رضوی؛ پایتخت سازه‌های فلزی ایران

شگفت‌انگیزترین بخش آمار ۱۴۰۳ متعلق به خراسان رضوی است. در حالی که در اکثر استان‌ها اسکلت فلزی به حاشیه رفته است، در این استان ورق کاملاً برمی‌گردد:

• خراسان رضوی با ثبت ۳۰,۰۷۱ واحد مسکونی با اسکلت فلزی، رتبه اول کشور را با فاصله‌ای عظیم از سایرین در اختیار دارد.
• بیش از ۸۴٪ از ساخت‌وسازهای این استان بر پایه اسکلت فلزی است. این عدد نشان‌دهنده وجود یک اکوسیستم صنعتی قدرتمند، دسترسی به کارگاه‌های ساخت اسکلت و احتمالاً فرهنگ ساخت متفاوتی است که سرعت اجرا را از طریق فولاد ترجیح می‌دهد.

قطب‌های در حال ظهور: فارس و قم

استان‌های فارس و قم نیز در رتبه‌های بعدی حجم ساخت‌وساز قرار دارند:

• فارس: با حدود ۴۷ هزار واحد، پس از تهران در رتبه دوم کل کشور قرار گرفته است. در این استان نیز تمایل به بتن (با ۳۲ هزار واحد) بالاست، اما بخش قابل توجهی نیز از سیستم‌های ترکیبی و سایر مصالح استفاده می‌کنند.
• قم: این استان کوچک اما پرتحرک، با بیش از ۲۶ هزار واحد که تقریباً همگی (۲۵,۹۵۹ واحد) بتنی هستند، نشان‌دهنده تمرکز بالای انبوه‌سازی بتنی در نزدیکی پایتخت است.

تحلیل تغییرات در استان‌های میانی (لرستان و خراسان جنوبی)

نکته جالب دیگر، مقاومت اسکلت فلزی در استان‌هایی مانند لرستان (۴۰٪ سهم فلزی) و خراسان جنوبی (۳۵٪ سهم فلزی) است. این موضوع نشان می‌دهد که در این مناطق، تامین‌کنندگان آهن‌آلات و اکیپ‌های نصاب سازه فلزی همچنان نقش تعیین‌کننده‌ای در بازار ایفا می‌کنند و تامین مصالح فولادی در این استان‌ها یک فرصت تجاری طلایی برای فعالان این حوزه است.

سه پیام کلیدی از آمار 1403

۱. انتخاب نوع اسکلت بیش از گذشته اقتصادی شده است.
تصمیم سازندگان بیش از آنکه صرفاً فنی باشد، به تحلیل هزینه و زمان وابسته است.

۲. الگوی ساخت‌وساز در استان‌ها یکسان نیست.
بازار ایران یک بازار یکنواخت نیست؛ هر استان رفتار متفاوتی دارد و باید به‌صورت منطقه‌ای تحلیل شود.

۳. داده، مزیت رقابتی جدید صنعت ساختمان است.
فعالانی که بتوانند آمار ساخت‌وساز را با داده‌های قیمت، تأمین و رقابت ترکیب کنند، تصمیم‌های دقیق‌تری خواهند گرفت.

سیوان لند؛ پیوند داده‌ها با واقعیت بازار

در بازاری که نوسان قیمت و عدم شفافیت در تامین مصالح می‌تواند سودآوری یک پروژه را تهدید کند، دسترسی به داده‌های دقیق یک «ضرورت» است. سیوان لند با درک این شکاف اطلاعاتی، بستری فراهم کرده است تا تحلیل‌های آماری به تصمیمات خرید موفق تبدیل شوند:

• تامین هوشمند بر اساس نوع اسکلت: ما در سیوان لند، شبکه گسترده‌ای از تامین‌کنندگان مصالح ساختمانی از جمله  سیمان و مقاطع فولادی را در سراسر ایران گرد هم آورده‌ایم تا شما متناسب با نوع پروژه خود، بهترین انتخاب را داشته باشید.
• شفافیت قیمت لحظه‌ای: با توجه به تاثیر مستقیم قیمت مصالح بر انتخاب نوع اسکلت، سیوان لند قیمت‌های روز بازار را در اختیار شما قرار می‌دهد تا محاسبات اقتصادی پروژه را با کمترین خطا انجام دهید.
• کاهش ریسک تامین: وقتی آمار ساخت‌وساز با داده‌های واقعی عرضه و تقاضا در سیوان لند ترکیب می‌شود، تصمیم‌گیری از حالت حدسی خارج شده و کاملاً مبتنی بر تحلیل می‌شود.