در حالی که وزارت راه و شهرسازی با هدف کاهش فشار بر مستاجران، طرح «مسکن استیجاری» را با شتاب به جریان انداخته است، فعالان صنعت ساختمان و انبوهسازان استان تهران نسبت به مدل اجرایی و اقتصادی این طرح تردیدهای جدی دارند. بررسیهای سیوان لند نشان میدهد که شکاف میان وعدههای دولتی و واقعیتهای بازار سرمایه، به بزرگترین چالش پیشروی این سیاست تبدیل شده است.
وعده ده هزار واحدی در برابر تقاضای میلیونی
به گزارش اخبار ساختمان سیوان لند، حبیبالله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، اعلام کرده است که در گام نخست، خرید یا تهاتر ۱۰ هزار واحد مسکونی از محل داراییهای لوکس این وزارتخانه در دستور کار قرار دارد. قرار است منابع حاصل از این اقدام، صرف تامین مسکن اجارهای شود و ثبتنام این طرح نیز تا پایان سال جاری در سامانه «تم» آغاز خواهد شد.
طاهرخانی همچنین از رایزنی با بانک مرکزی برای نهایی کردن یک بسته اعتباری خبر داده که تسهیلاتی بالاتر از رقم «نهضت ملی مسکن» را به سازندگان ارائه میدهد؛ هرچند وی تایید کرد که بانک مرکزی همچنان در برابر این تصمیم مقاومتهایی دارد.
انبوهسازان: طرح ۱۰ هزار واحدی، تنها جنبه نمادین دارد
برخلاف نگاه خوشبینانه دولت، فعالان صنعت ساختمان معتقدند این حجم از تولید با ابعاد بحران مسکن همخوانی ندارد. داود بیدار، عضو هیات مدیره انجمن انبوهسازان تهران در این باره میگوید:
«در شرایطی که کشور با کسری چند میلیونی واحد مسکونی مواجه است، تامین ۱۰ هزار واحد در سطح ملی بیشتر جنبه نمادین دارد. انبوهسازانی در کشور داریم که به تنهایی ۲۰ هزار واحد میسازند، بنابراین این مقیاس نمیتواند اثر محسوسی بر بازار اجاره بگذارد.»
بنبست نقدینگی و چالش تهاتر
یکی از گرههای اصلی این طرح، اصرار دولت بر مدل «تهاتر زمین» است. انبوهسازان تاکید دارند که پروژههای ساختمانی به شدت وابسته به نقدینگی هستند و پرداخت تنها ۳۰ درصد قیمت واحد به صورت نقدی و تسویه مابقی با زمین، جذابیت اقتصادی لازم را برای بخش خصوصی ایجاد نمیکند.
ایرج رهبر، عضو دیگر هیات مدیره این انجمن، با اشاره به کسری ۷ میلیون واحدی مسکن در کشور، معتقد است واگذاری زمین بدون تعیین تکلیف دقیق قیمتها و سهم هر طرف، تجربههای ناموفق گذشته را تکرار خواهد کرد.
چرا بخش خصوصی برای ورود به این طرح مردد است؟
تحلیلگران انجمن انبوهسازان چند دلیل عمده را برای عدم استقبال از این طرح برمیشمارند:
- خواب سرمایه: در مدل پیشنهادی، سرمایه سازنده برای حدود ۱۰ سال قفل میشود که با منطق گردش سرمایه در بخش خصوصی همخوانی ندارد.
- سهم ناچیز تسهیلات: در حال حاضر تسهیلات بانکی در کلانشهری مثل تهران تنها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد هزینه ساخت را پوشش میدهد.
- عدم تعامل دولت: رامین گوران، رئیس انجمن انبوهسازان تهران، صراحتاً اعلام کرده که علیرغم ادعای دولت، تاکنون هیچ نشست واقعی و موثری برای شنیدن دغدغههای سازندگان برگزار نشده است.
فرجام طرح؛ نیاز واقعی یا شعار اجرایی؟
آمارهای رسمی نشان میدهد سهم هزینه مسکن در سبد خانوارهای تهرانی به ۶۰ درصد رسیده است. در چنین شرایطی، طرح مسکن استیجاری اگرچه پاسخی به یک نیاز مبرم است، اما بدون مشارکت واقعی بخش خصوصی و اصلاح مدل مالی، بیم آن میرود که در حد یک برنامه حمایتی کوتاهمدت و محدود باقی بماند.
