شرایط قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی؛ چگونه بدون ریسک مصالح بخریم؟

شرایط قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی موضوعی کلیدی برای سازندگان و فعالان صنعت ساختمان است که قصد دارند بدون پرداخت نقدی کامل، مصالح موردنیاز پروژه خود را تأمین کنند. تهاتر می‌تواند راهکاری هوشمندانه برای مدیریت نقدینگی باشد، اما موفقیت در آن به تنظیم قراردادی دقیق، شفاف و بدون ابهام بستگی دارد. علاوه بر تهاتر مصالح، روش‌هایی مانند خرید اعتباری میلگرد با LC نیز برای تأمین مصالح پروژه‌های بزرگ و رسمی وجود دارد که می‌تواند گزینه مناسبی برای مدیریت نقدینگی باشد. در ادامه این مطلب، مهم‌ترین نکات و الزامات این نوع قرارداد را بررسی می‌کنیم؛ اگر قصد دارید با اطمینان بیشتری وارد معامله تهاتر شوید، تا انتهای مقاله با سیوان‌لند همراه باشید.

تهاتر به چه معناست؟

تهاتر نوعی شیوه معامله است که در آن دو طرف، بدون پرداخت وجه نقد، ارزش کالا یا خدمات خود را با یکدیگر تسویه می‌کنند. این روش که در گذشته با عنوان «معامله پایاپای» شناخته می‌شد، بر مبنای برابری ارزش میان دو عوض شکل می‌گیرد؛ یعنی هر طرف در ازای دریافت یک کالا یا خدمت، دارایی یا خدمتی با ارزش معادل ارائه می‌دهد.

در یک تعریف کاربردی‌تر در صنعت ساختمان، تهاتر یعنی:

• عدم استفاده از پول نقد در فرآیند پرداخت
• مبادله مستقیم دارایی (مانند ملک، زمین یا واحد ساختمانی) با مصالح
• توافق بر سر ارزش‌گذاری عادلانه بین دو طرف
• تسویه تعهدات از طریق انتقال مالکیت یا حقوق مشخص

قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی بر اساس چه مقرراتی تنظیم می‌شود؟

از منظر حقوقی، تهاتر مصالح ساختمانی در قالب «عقد معاوضه» تنظیم می‌شود. مطابق مواد ۴۶۴ و ۴۶۵ قانون مدنی، معاوضه قراردادی است که به موجب آن، یکی از طرفین مالی را در برابر مال دیگر به طرف مقابل تملیک می‌کند؛ بدون آن‌که یکی از عوضین، ثمن محسوب شود. به بیان ساده‌تر، در این نوع قرارداد هر دو مورد معامله «عوض» محسوب می‌شوند.

ویژگی‌های قانونی قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی

قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی یک عقد معوض و لازم‌الاجرا است که انتقال مالکیت هر دو طرف را به‌ طور همزمان و قانونی تضمین می‌کند. ویژگی‌های اصلی این قرارداد عبارتند از:

• لازم‌الاجرا بودن: هیچ‌یک از طرفین نمی‌توانند بدون دلیل قانونی، اجرای قرارداد را متوقف کنند.
• تملیکی بودن: مالکیت مصالح و دارایی مقابل، با انعقاد قرارداد به طرف دیگر منتقل می‌شود.
• معوض بودن: هر طرف در ازای دارایی خود، عوض مشخصی دریافت می‌کند و معامله بدون پرداخت نقدی انجام می‌شود.
• شفافیت ارزش‌ها: برای اعتبار قانونی، مقدار و ارزش هر یک از عوض‌ها باید به روشنی تعیین شود.

مبنای قانونی قرارداد

1. بر اساس ماده ۴۶۴ قانون مدنی:
   
   • معاوضه عقدی است که به موجب آن، یکی از طرفین مالی می‌دهد در عوض مال دیگر، بدون آن‌که یکی از آن دو، عنوان بیع داشته باشد.
2. طبق ماده ۴۶۵ قانون مدنی:
   
   • شرایط قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی صحت معامله در عقد معاوضه همان شرایط مقرر در عقد بیع است؛ از جمله قصد و رضایت طرفین، اهلیت، معین بودن موضوع معامله و مشروع بودن جهت قرارداد.

نتیجه حقوقی در تهاتر مصالح

در شرایط قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی آورده شده:

• مصالح ساختمانی یک عوض قرارداد محسوب می‌شود.

• ملک، زمین، واحد ساختمانی یا هر دارایی مورد توافق، عوض دیگر است.

• هر دو طرف در مقام «انتقال‌ دهنده مال» قرار می‌گیرند، نه خریدار و فروشنده به معنای سنتی.

بنابراین تنظیم شرایط قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی باید با رعایت تمام شرایط عمومی صحت معاملات و با دقت در تعیین موضوع، ارزش‌گذاری، زمان تحویل و نحوه انتقال مالکیت انجام شود تا از بروز اختلافات احتمالی جلوگیری گردد.

شرایط قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی براساس قانون

مطابق ماده ۱۹۰ قانون مدنی، هر قراردادی برای آنکه معتبر و لازم‌الاجرا باشد باید دارای شرایط اساسی صحت معامله باشد. شرایط قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی نیز از این قاعده مستثنی نیست. در صورت فقدان هر یک از این شرایط، قرارداد ممکن است باطل یا غیرنافذ تلقی شود.

چک‌ لیست شرایط اساسی صحت قرارداد

۱. قصد و رضایت واقعی طرفین

• دو طرف باید با اراده آزاد و آگاهانه قرارداد را امضا کنند.
• قرارداد صوری، قراردادی که تحت اجبار تنظیم شده باشد یا در شرایطی مانند مستی و فقدان اراده واقعی امضا شود، اعتبار قانونی نخواهد داشت.

۲. اهلیت قانونی طرفین

امضاکنندگان باید:

• عاقل باشند

• بالغ باشند

• رشید باشند (توانایی اداره امور مالی خود را داشته باشند)

افراد محجور، اشخاصی که اختلال مؤثر ذهنی دارند یا اشخاصی که حکم ورشکستگی آن‌ها صادر شده است، در حدود ممنوعیت‌های قانونی، صلاحیت انجام تصرفات مالی از جمله تهاتر را ندارند.

۳. معین و مشخص بودن موضوع معامله

در قرارداد تهاتر باید دقیقاً مشخص شود:

• چه نوع مصالحی با چه مقدار و مشخصاتی منتقل می‌شود

• در مقابل، چه مال یا دارایی‌ای با چه ویژگی‌هایی واگذار خواهد شد

ابهام در موضوع معامله می‌تواند زمینه‌ساز اختلافات جدی شود.

۴. مشروع بودن جهت قرارداد

هدف از انعقاد قرارداد باید قانونی و مشروع باشد. اگر تهاتر با هدف فرار از دین یا دور زدن مقررات قانونی انجام شود، ممکن است با چالش حقوقی مواجه گردد.

آیا طرفین قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی حق حبس دارند؟

در شرایط قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی، هر طرف برای اطمینان از اجرای تعهد طرف مقابل، می‌تواند از حق حبس استفاده کند. حق حبس به طرفین اجازه می‌دهد تا تا زمانی که طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکرده است، از تحویل دارایی یا مصالح خود خودداری کنند.

نحوه اعمال حق حبس در عمل

1. انتقال‌دهنده مصالح

   • می‌تواند تحویل مصالح را تا زمانی که معوض (مثلاً ملک، زمین یا وجه توافقی) دریافت نکرده، به تعویق بیندازد.

2. انتقال‌گیرنده

   • می‌تواند پرداخت یا واگذاری دارایی خود را تا دریافت مصالح معین به تأخیر بیندازد.

3. لغو حق حبس

   • حق حبس با انجام تعهد طرف مقابل خودبه‌خود پایان می‌یابد و معامله بدون تأخیر تکمیل می‌شود.

نکته کاربردی

حق حبس، یک ابزار حفاظتی قانونی است که به طرفین کمک می‌کند ریسک عدم ایفای تعهد توسط طرف مقابل کاهش یابد و اجرای قرارداد با اطمینان بیشتری انجام شود. این مکانیزم، مخصوصاً در تهاتر مصالح ساختمانی که ارزش دارایی‌ها ممکن است متفاوت باشد، اهمیت زیادی دارد.

برای آشنایی بیشتر با تفاوت‌های روش‌های پرداخت و انتخاب بهترین گزینه برای پروژه خود، می‌توانید مقاله تفاوت خرید اعتباری با برات را مطالعه کنید.

آثار قانونی قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی

برای جلوگیری از اختلاف و تأمین حقوق طرفین، قرارداد شرایط قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی، آثار قانونی مشخصی دارد:

این آثار قانونی باعث می‌شود معامله تهاتر مصالح، هم از نظر حقوقی و هم از نظر مالی امن و قابل اعتماد باشد.

سخن پایانی

دانستن شرایط قرارداد تهاتر مصالح ساختمانی ابزاری موثر برای تأمین مصالح بدون پرداخت نقدی کامل است و رعایت شرایط قانونی، شفافیت ارزش‌ها و حقوق طرفین، کلید موفقیت در این نوع معاملات محسوب می‌شود. با تنظیم درست قرارداد، بهره‌گیری از حق حبس و توجه به آثار قانونی آن، می‌توان ریسک‌های احتمالی را به حداقل رساند و پروژه‌های ساختمانی را با اطمینان بیشتری پیش برد. اگر قصد دارید علاوه بر تهاتر، از روش‌های دیگر تأمین مالی پروژه‌ها نیز بهره ببرید، گزینه خرید اعتباری مصالح ساختمانی از سیوان لند می‌تواند راهکاری مطمئن و سریع برای تأمین نیازهای پروژه شما باشد.